Canxi cho người ăn chay: ăn gì cho đủ và hấp thu tốt?
Canxi cho người ăn chay lấy từ đâu? Gợi ý thực phẩm chay giàu canxi như đậu phụ, rau cải, hạt, sữa thực vật bổ sung canxi và cách giúp cơ thể hấp thu tốt hơn.
Canxi cho người ăn chay hoàn toàn có thể đủ nếu bữa ăn có mặt thường xuyên đậu phụ, rau cải xanh đậm, các loại đậu, hạt và sữa thực vật có bổ sung canxi. Điều quan trọng là ăn đều mỗi ngày, kết hợp đủ vitamin D và sơ chế đậu hạt đúng cách để cơ thể hấp thu tốt hơn.
Người trưởng thành cần bao nhiêu canxi mỗi ngày?
Theo khuyến nghị của Văn phòng Thực phẩm bổ sung thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) được báo Znews dẫn lại, người 19–50 tuổi cần khoảng 1.000 mg canxi mỗi ngày; nam 51–70 tuổi cũng khoảng 1.000 mg, còn nữ 51–70 tuổi và người trên 70 tuổi khoảng 1.200 mg. Các bảng khuyến nghị cho người châu Á có mức thấp hơn đôi chút cho người trẻ, nhưng tinh thần chung là canxi cần được bổ sung đều đặn mỗi ngày.
Đáng chú ý, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) từng chia sẻ trên VnExpress rằng khẩu phần ăn của người Việt nhìn chung mới đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu canxi hằng ngày. Với người ăn chay — đặc biệt là người không dùng sữa — việc chủ động chọn thực phẩm giàu canxi càng cần thiết.
Thực phẩm chay giàu canxi dễ tìm
Đậu phụ và các món từ đậu nành
Đậu phụ được làm đông bằng muối canxi là một trong những nguồn canxi thực vật tốt nhất: theo Vinmec, loại này có thể cung cấp khoảng 350 mg canxi trong 100 g. Hàm lượng thay đổi theo chất làm đông, nên khi mua đậu đóng hộp hãy xem nhãn. Đậu nành nấu chín, đậu nành non (edamame) và tempeh cũng góp thêm một lượng canxi đáng kể.
Rau lá xanh đậm họ cải
Cải thìa, cải bẹ xanh, cải xoăn, bông cải xanh là những loại rau quen thuộc có canxi. Theo Vinmec, nửa bát cải thìa hay cải bẹ xanh nấu chín có thể cho khoảng 84–142 mg canxi tuỳ loại. Một đĩa cải xào, bát canh cải mỗi ngày là cách rất "Việt" để bổ sung canxi.
Hạt và các loại hạt dinh dưỡng
Theo Vinmec, khoảng 35 g hạnh nhân (chừng một nắm nhỏ) cung cấp gần 100 mg canxi. Vừng (mè) cũng thường được xếp vào nhóm hạt giàu canxi và rất dễ dùng: rắc lên cơm, trộn salad hay làm muối vừng. Bạn có thể giữ sẵn một hũ hạnh nhân tách vỏ để ăn vặt, hoặc thêm vào granola siêu hạt cho bữa sáng.
Sữa thực vật và đồ uống có bổ sung canxi
Nhiều loại sữa hạnh nhân, sữa đậu nành hay nước cam đóng hộp được bổ sung canxi. VnExpress dẫn dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cho biết một cốc nước cam bổ sung canxi có khoảng 347 mg canxi. Vì không phải sản phẩm nào cũng bổ sung, hãy đọc kỹ bảng thành phần trước khi chọn.
Rong biển và các thực phẩm khác
Rong biển wakame, khoai lang, cam và một số loại đậu cũng góp phần canxi nhỏ nhưng đều đặn. Ăn đa dạng giúp tổng lượng canxi trong ngày cộng dồn lên đáng kể.
Giúp cơ thể hấp thu canxi tốt hơn
- Đủ vitamin D: vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu canxi ở đường tiêu hoá (Bệnh viện Tâm Anh). Thời gian ngoài trời hợp lý và chế độ ăn cân đối giúp duy trì vitamin D.
- Ngâm, ủ mầm, lên men đậu hạt: các loại đậu chứa phytate có thể cản trở hấp thu khoáng chất; Vinmec cho biết ngâm, nảy mầm hoặc lên men giúp giảm bớt chất này.
- Chia nhỏ trong ngày: thay vì dồn một bữa, hãy rải nguồn canxi vào cả bữa sáng, trưa, tối và bữa phụ.
- Hạn chế quá mặn, quá nhiều cà phê và rượu: Znews liệt kê việc dùng quá nhiều natri (muối), caffeine và rượu trong các yếu tố liên quan đến thiếu canxi.
Gợi ý thực đơn chay một ngày đủ canxi
- Bữa sáng: yến mạch nấu với sữa đậu nành có bổ sung canxi, rắc hạnh nhân cắt lát và chút hạt chia.
- Bữa trưa: cơm gạo lứt, đậu phụ sốt cà chua, cải thìa xào nấm, canh rong biển.
- Bữa phụ: một quả cam và một nắm hạt.
- Bữa tối: bún trộn rau cải, tempeh hoặc đậu phụ chiên áp chảo, rắc vừng rang.
Thực đơn chỉ mang tính gợi ý. Nhu cầu mỗi người khác nhau theo tuổi, giới và thể trạng; nếu bạn đang mang thai, cho con bú, lớn tuổi hoặc có bệnh lý về xương, hãy hỏi bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng trước khi tự ý dùng viên bổ sung canxi. Muốn tìm thêm ý tưởng cho bữa ăn chay cân bằng, bạn có thể xem cuốn Thay Bữa Ăn Xanh - Đổi Cuộc Đời Lành hoặc các bài viết khác ở mục Tin tức.
Câu hỏi thường gặp
Ăn chay có dễ thiếu canxi không?
Người ăn chay vẫn có thể đủ canxi, nhưng nếu ít ăn đậu phụ, rau xanh đậm và không dùng sữa thực vật bổ sung canxi thì nguy cơ thiếu cao hơn. Ăn đa dạng và đều đặn là cách phòng ngừa tốt nhất.
Rau bina có phải nguồn canxi tốt?
Rau bina có canxi, nhưng bạn nên kết hợp thêm các loại cải như cải thìa, cải xoăn, bông cải xanh và đậu phụ thay vì chỉ dựa vào một loại rau.
Có nên uống viên canxi khi ăn chay?
Không nên tự ý dùng. Hãy ưu tiên canxi từ thực phẩm; nếu nghi ngờ thiếu, hãy đi khám để bác sĩ đánh giá và tư vấn liều phù hợp.
Ảnh bìa: Sanjay ach (hạt vừng trắng chụp cận cảnh), CC BY-SA 3.0, qua Wikimedia Commons.
Tham khảo: Znews (dẫn khuyến nghị của NIH Hoa Kỳ); VnExpress; Vinmec; Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
