Cách giảm rác thải nhựa tại nhà: thói quen nhỏ, hiệu quả lớn
Cách giảm rác thải nhựa tại nhà với thói quen dễ làm: túi vải đi chợ, bình nước riêng, bớt đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác đúng cách mỗi ngày.
Cách giảm rác thải nhựa hiệu quả nhất bắt đầu từ những thói quen nhỏ trong nhà: mang túi vải khi đi chợ, dùng bình nước riêng, từ chối đồ nhựa dùng một lần và phân loại rác. Mỗi gia đình bớt được vài chiếc túi nilon mỗi ngày đã góp phần đáng kể vào lượng nhựa thải ra môi trường.
Rác thải nhựa ở Việt Nam nhiều đến mức nào?
Theo số liệu của Bộ Tài nguyên và Môi trường được VnEconomy dẫn lại, mỗi năm Việt Nam thải ra môi trường khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa, nhưng chỉ khoảng 27% được tái chế, tận dụng. Ước tính có khoảng 0,28–0,73 triệu tấn trong số đó đổ ra biển.
Riêng túi nilon, VOV dẫn lời đại diện Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường cho biết mỗi năm có hơn 30 tỷ túi được dùng, trong đó hơn 80% bị vứt bỏ sau một lần sử dụng. Ở quy mô gia đình, Cục Kiểm soát ô nhiễm môi trường ước tính mỗi hộ dùng khoảng 1kg túi nilon mỗi tháng (VnEconomy). Con số đó cho thấy căn bếp chính là nơi dễ thay đổi nhất.
Chính sách mới về túi nilon và đồ nhựa dùng một lần
Theo Báo Nhân Dân, từ ngày 1/1/2026, Việt Nam đặt mục tiêu không sản xuất, nhập khẩu túi nilon khó phân huỷ có kích thước dưới 50cm x 50cm và độ dày màng dưới 50 micromet (trừ trường hợp sản xuất để xuất khẩu hoặc dùng làm bao bì đóng gói hàng hoá). Nghị quyết 394/NQ-CP (12/2025) cũng hướng tới năm 2030 có 100% địa phương tổ chức phân loại rác sinh hoạt tại nguồn và hạn chế, tiến tới chấm dứt sản phẩm nhựa dùng một lần.
Chính sách tạo khung, còn thói quen của mỗi nhà mới quyết định lượng nhựa thực sự giảm được bao nhiêu.
Đi chợ, đi siêu thị không cần túi nilon
- Để sẵn túi vải ở cửa, trong xe máy, trong cốp xe: quên túi là lý do phổ biến nhất khiến ta lại nhận túi nilon. Một chiếc túi vải không dệt gấp gọn dùng được rất nhiều lần.
- Mang hộp hoặc túi lưới để đựng rau, trái cây, đậu phụ; nhiều hàng chợ sẵn lòng cho thẳng vào hộp của bạn.
- Gộp đồ vào một túi: từ chối túi nhỏ cho từng món lẻ.
- Ưu tiên hàng bán rời hoặc gói lớn thay cho nhiều gói nhỏ.
Trong bếp và bàn ăn
- Thay màng bọc thực phẩm bằng hộp thuỷ tinh có nắp hoặc đĩa úp lên bát.
- Dùng khăn vải thay một phần khăn giấy, giấy lau dùng một lần.
- Nấu ở nhà nhiều hơn: mỗi suất đồ ăn mua mang về thường kèm hộp, thìa, túi. Cơm nhà chay đơn giản vừa lành vừa bớt rác.
- Đặt đồ ăn thì ghi chú "không lấy thìa nhựa, ống hút".
Mang theo đồ dùng cá nhân khi ra ngoài
Một chiếc bình nước riêng giúp bạn từ chối chai nhựa và cốc dùng một lần mỗi ngày. Bạn có thể chọn bình thuỷ tinh hai lớp cho trà, nước ấm ở văn phòng, hoặc cốc giữ nhiệt để mua cà phê, trà sữa mang đi. Thêm một bộ thìa đũa gọn nhẹ trong túi là đủ cho bữa trưa bên ngoài.
Phân loại và tái sử dụng đúng cách
- Tách rác hữu cơ (vỏ rau, bã trà, thức ăn thừa) khỏi rác tái chế và rác còn lại.
- Rửa sơ, để khô chai lọ, hộp nhựa trước khi gom cho người thu mua phế liệu để dễ tái chế hơn.
- Tái sử dụng có giới hạn: túi nilon sạch có thể dùng lại đựng rác; hộp nhựa đựng đồ khô. Tránh dùng hộp nhựa đã xước, cũ để hâm nóng thức ăn.
- Bắt đầu từ một thói quen: chọn một việc làm trong tuần này, khi thành nếp rồi mới thêm việc mới.
Cùng cả nhà thay đổi thói quen
Giảm nhựa sẽ bền hơn nhiều khi cả nhà cùng làm. Hãy bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng: thống kê thử trong một tuần nhà mình thải ra bao nhiêu túi nilon, chai nhựa, hộp đồ ăn mang về. Nhìn thấy con số cụ thể, mọi người thường tự nguyện thay đổi hơn là bị nhắc nhở.
Giao cho mỗi thành viên một "nhiệm vụ" nhỏ: người lớn nhớ mang túi vải khi đi chợ, các con mang bình nước riêng đến trường, ai đặt đồ ăn thì nhớ chọn không lấy dụng cụ nhựa. Đặt một thùng nhỏ riêng cho chai lọ sạch ngay trong bếp để việc phân loại trở thành phản xạ tự nhiên.
Đừng đặt mục tiêu "không nhựa tuyệt đối" ngay từ đầu, vì rất dễ nản. Mỗi tháng bớt được một loại đồ nhựa dùng một lần đã là tiến bộ đáng ghi nhận – và đó cũng là tinh thần sống xanh mà Behapy muốn lan toả.
Câu hỏi thường gặp
Túi nilon "tự huỷ" có thân thiện môi trường không?
Tuỳ loại và điều kiện phân huỷ. Cách chắc chắn nhất vẫn là giảm số túi dùng, mang túi vải dùng nhiều lần.
Bắt đầu giảm nhựa từ đâu dễ nhất?
Từ túi đi chợ và bình nước cá nhân – hai thứ dùng hằng ngày, thay đổi được ngay.
Rác nhựa nào có thể bán phế liệu?
Thường là chai, can, hộp nhựa cứng sạch. Túi nilon bẩn, màng bọc dính thức ăn rất khó tái chế.
Ảnh bìa: Kelly Sikkema, Unsplash License, qua Unsplash.
Tham khảo: VnEconomy (số liệu Bộ Tài nguyên và Môi trường), VOV, Báo Nhân Dân.
