Matcha là gì? Khác bột trà xanh thế nào và cách pha đúng
Matcha là gì, vì sao đắt hơn bột trà xanh thường? Giải thích cách làm matcha, cách phân biệt, cách pha đúng tại nhà và lưu ý khi uống matcha latte.
Matcha là gì? Matcha là bột trà xanh Nhật Bản được nghiền mịn từ lá trà trồng trong bóng râm, đã bỏ cuống và gân lá. Khác với trà xanh pha rồi bỏ bã, khi uống matcha bạn dùng trọn cả phần lá trà, nên màu, vị và lượng chất trong mỗi chén đều đậm đặc hơn.
Vì matcha đang là thức uống "hot", trên thị trường có rất nhiều loại bột màu xanh được gọi chung là matcha. Bài viết này giúp bạn hiểu matcha được làm ra sao, khác bột trà xanh thông thường ở đâu và cách pha một chén matcha ngon, lành mạnh tại nhà.
Matcha được làm như thế nào?

Điểm làm nên matcha nằm ngay từ trên nương trà:
- Che nắng trước thu hoạch: các bụi trà được che chắn khỏi ánh nắng khoảng 20–30 ngày trước khi hái (VnExpress). Việc che nắng giúp lá tăng diệp lục và axit amin, nên lá xanh đậm và vị dịu hơn.
- Hấp và sấy, không vò: lá sau khi hái được hấp rồi sấy khô mà không vò, tạo thành nguyên liệu gọi là tencha (FUN! JAPAN).
- Bỏ cuống và gân lá: chỉ giữ lại phần thịt lá mềm.
- Nghiền bằng cối đá: tencha được nghiền chậm thành bột siêu mịn. Theo VnExpress, thường mất khoảng một giờ chỉ để nghiền ra 40 gram matcha, và nhiệt sinh ra khi nghiền có thể làm giảm chất lượng.
Quy trình công phu và năng suất thấp là lý do matcha chuẩn có giá cao. Những vùng nổi tiếng về matcha ở Nhật gồm Uji (Kyoto) và Nishio (Aichi).
Matcha khác bột trà xanh thông thường thế nào?
Hai loại đều có màu xanh nhưng khác nhau từ gốc. Bạn có thể so sánh nhanh như sau:
- Cách trồng: matcha từ trà che nắng; trà xanh thông thường trồng ngoài nắng tự nhiên.
- Cách chế biến: lá matcha hấp, sấy, không vò và bỏ gân trước khi nghiền đá; trà xanh thường được hấp hoặc sao, vò để tạo hình rồi sấy. Nhiều loại bột trà xanh phổ thông được xay từ loại lá này.
- Màu sắc: matcha tốt có màu xanh ngọc tươi, sáng; bột trà xanh thường hay ngả xanh rêu, xanh vàng.
- Kết cấu: matcha mịn như phấn, đánh lên có lớp bọt mịn; bột thường thô hơn, dễ lắng cặn.
- Hương vị: matcha có vị umami, ngọt dịu, chát nhẹ; bột trà xanh thường đắng chát rõ hơn.
Matcha cũng được chia hai nhóm chính: loại dùng để uống (thường dùng trong trà đạo, từ tencha hạng cao) và loại dùng trong chế biến món ăn, làm bánh, giá mềm hơn (FUN! JAPAN). Nếu muốn uống thẳng với nước, hãy chọn loại để uống, như Bột Trà Xanh Matcha Ceremonial Dragon Superfoods.
Cách pha matcha truyền thống tại nhà

Bạn không cần bộ trà đạo đầy đủ, nhưng nên có một chiếc bát rộng miệng và chổi tre (chasen) hoặc máy đánh bọt cầm tay.
- Rây bột: rây một ít matcha qua lưới mịn vào bát để tránh vón cục.
- Chuẩn bị nước: dùng nước nóng khoảng 70°C (VnExpress), không dùng nước sôi vì dễ làm matcha đắng.
- Đánh bọt: rót một ít nước, đánh chổi tre theo hình chữ M hoặc W thật nhanh cho đến khi bột tan hết và nổi lớp bọt mịn.
- Thêm nước theo khẩu vị: muốn nhẹ thì thêm nước, muốn đậm thì giữ ít nước.
Muốn biến hoá thêm, bạn có thể thử matcha với sữa yến mạch, sữa hạt, sinh tố hay làm bánh. Cuốn ebook 100 Công Thức Matcha Khoẻ & Đẹp có nhiều gợi ý dễ làm.
Lưu ý khi uống matcha và matcha latte
Matcha là thức uống tốt nếu dùng đúng cách, nhưng không phải càng nhiều càng tốt:
- Caffeine: theo VnExpress, một ly matcha latte dùng khoảng 2 g matcha cung cấp khoảng 60–80 mg caffeine, tương đương nửa ly cà phê. Uống 2–3 ly mỗi ngày có thể vượt 150–200 mg caffeine.
- Đường: matcha latte ở quán có thể chứa 15–25 g đường mỗi ly do dùng sữa đặc, siro. Tự pha ở nhà với sữa không đường hoặc sữa hạt ít ngọt là lựa chọn nhẹ nhàng hơn.
- Thời điểm: bác sĩ Chu Thị Dung (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3) khuyên chỉ nên uống khoảng 1 ly mỗi ngày, ưu tiên buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, không uống lúc đói hay sát giờ ngủ.
- Người ăn chay chú ý sắt: các catechin trong trà xanh có thể cản trở hấp thu sắt từ thực vật, vì vậy không nên uống matcha ngay sát bữa ăn chính.
- Phụ nữ mang thai, người có bệnh dạ dày, thiếu máu hay rối loạn giấc ngủ nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Để hiểu sâu hơn về cách chọn, pha và uống matcha hợp lý, bạn có thể đọc ebook Matcha Uống Sai Là Phí, Uống Đúng Là Thuốc.
Cách chọn và bảo quản matcha
- Chọn sản phẩm ghi rõ nguồn gốc, phân loại (để uống hay để chế biến) và hạn dùng.
- Ưu tiên bột màu xanh tươi, mịn, mùi thơm cỏ non; tránh bột xỉn màu, mùi hắc.
- Matcha rất dễ mất màu và hương khi gặp không khí, ánh sáng và độ ẩm: đậy kín ngay sau khi dùng, để nơi khô mát, nên dùng hết sớm sau khi mở.
Câu hỏi thường gặp
Matcha có phải là bột trà xanh không?
Matcha là một loại bột trà xanh đặc biệt, làm từ lá trà che nắng, bỏ gân và nghiền đá. Không phải bột trà xanh nào cũng là matcha.
Pha matcha bằng nước sôi được không?
Không nên. Nước khoảng 70°C giúp matcha giữ vị ngọt dịu và màu xanh đẹp; nước sôi dễ làm bột đắng.
Mỗi ngày nên uống bao nhiêu matcha?
Với người khoẻ mạnh, khoảng 1 ly mỗi ngày vào buổi sáng là mức được bác sĩ khuyên dùng. Nếu nhạy cảm với caffeine, hãy giảm lượng bột.
Tham khảo: Báo VnExpress; FUN! JAPAN.
