Cách trồng rau mầm tại nhà: từ ngâm hạt đến thu hoạch
Cách trồng rau mầm tại nhà đơn giản với khay và xơ dừa: chọn hạt giống chuyên làm mầm, ngâm hạt, ủ tối, tưới phun sương, thu hoạch sau khoảng một tuần.
Cách trồng rau mầm tại nhà gói gọn trong năm bước: chọn hạt giống chuyên dùng làm rau mầm, ngâm hạt, gieo lên giá thể ẩm, ủ tối một đến hai ngày rồi đưa ra chỗ sáng và tưới phun sương cho tới lúc thu hoạch. Chỉ cần một khay nhỏ đặt ở ban công hay bậu cửa sổ, sau khoảng một tuần bạn đã có rổ rau mầm xanh non cho bữa salad chay. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết và những lưu ý an toàn quan trọng.
Nên trồng loại rau mầm nào?
Theo hướng dẫn của Đài Tiếng nói Nhân dân TP.HCM (VOH), các loại hạt dễ làm rau mầm gồm cải ngọt, cải xanh, củ cải trắng, rau dền, rau muống, hướng dương, bông cải xanh… Mỗi loại có vị riêng: mầm củ cải hơi cay nồng, mầm hướng dương giòn và bùi, mầm rau muống mềm, dễ ăn.

VOH cũng lưu ý không làm rau mầm từ một số loại vì mầm của chúng có thể sinh độc tố, như sắn, khoai tây, khoai lang, măng, đậu kiếm, đậu mèo, đậu ván già. Người mới nên bắt đầu với rau muống hoặc cải vì hạt rẻ, nảy mầm đều và ít hỏng.
Chuẩn bị dụng cụ và chọn hạt giống
- Khay: khay nhựa hoặc khay xốp có lỗ thoát nước. Có thể tận dụng hộp đựng thực phẩm cũ, đục vài lỗ ở đáy.
- Giá thể: VOH đánh giá xơ dừa đã qua xử lý là giá thể tốt nhất và có thể tái sử dụng. Giấy, vải cotton cũng dùng được, phù hợp với nhà không có ban công.
- Bình phun sương: rất quan trọng, vì vòi tưới thường sẽ làm mầm non đổ rạp.
- Tấm bìa carton hoặc khay úp để ủ tối.
Khâu quan trọng nhất là hạt giống. Trên VnExpress, TS Phan Thị Minh Tâm (Đại học Nông Lâm TP.HCM) cho rằng nguy cơ lớn nhất của rau mầm nằm ở hạt: phải mua đúng loại hạt dành riêng cho làm rau mầm, không tẩm thuốc bảo quản, không dùng hạt bán xá hay hạt giống để gieo ngoài đất. Khi mua, hãy nói rõ với người bán là bạn dùng để làm rau mầm.
Các bước trồng rau mầm tại nhà
- Ngâm hạt: rửa sạch hạt, ngâm trong nước ấm khoảng 2–5 giờ. Hạt vỏ dày ngâm lâu hơn, hạt vỏ mỏng ngâm ít hơn. Vớt bỏ những hạt nổi vì thường là hạt lép.
- Làm giá thể: rải lớp xơ dừa dày khoảng 2–3 cm vào khay, tưới ẩm, phủ một lớp giấy ăn lên trên rồi phun ẩm lại.
- Gieo hạt: rải hạt đều tay, không chồng lên nhau quá dày để mầm thông thoáng.
- Ủ tối: đậy khay bằng bìa carton khoảng 1–2 ngày cho hạt nứt nanh và mọc đều.
- Đưa ra chỗ sáng: khi mầm đã lên đều (thường sau 2–3 ngày), bỏ bìa, đặt khay nơi thoáng mát, có ánh sáng hoặc nắng nhẹ. Tránh nắng gắt chiếu thẳng, mưa và gió mạnh.
- Tưới: phun sương khoảng 2 lần mỗi ngày, sáng sớm và chiều mát, chỉ cần ẩm mặt, không để đọng nước. Trước khi thu hoạch khoảng 1 ngày thì giảm hoặc ngưng tưới.
VnExpress cho biết rau mầm thường cho thu hoạch sau khoảng 5–7 ngày kể từ lúc gieo, tùy loại hạt và thời tiết.
Thu hoạch và bảo quản rau mầm
Dùng dao hoặc kéo sắc cắt sát gốc, hoặc nhổ cả cây rồi cắt bỏ rễ. Nếu ăn ngay, rửa sạch dưới vòi nước. Nếu chưa ăn, VOH khuyên đừng rửa mà cho vào túi nilon có đục lỗ, để ngăn mát tủ lạnh; rau giữ được chất lượng khoảng 2–3 ngày.
Khay xơ dừa sau khi thu hoạch có thể phơi khô, loại bỏ rễ cũ rồi dùng lại cho mẻ sau, hoặc trộn vào đất trồng cây. Đây cũng là một cách nhỏ để sống xanh hơn, giảm bớt rau đóng hộp nhựa mua ngoài chợ.
Lưu ý an toàn khi ăn rau mầm
Rau mầm tự trồng sạch hơn nhiều so với hàng trôi nổi, nhưng vẫn cần cẩn thận vì rau mầm thường được ăn sống:
- Cơ quan Y tế bang Oregon (Mỹ) cho biết vi khuẩn có sẵn trên hạt có thể phát triển nhanh trong chính điều kiện làm hạt nảy mầm; các tác nhân thường được kiểm tra là Salmonella và E. coli O157:H7.
- Rửa kỹ rau trước khi ăn. Ông Dương Thành Lam (Đại học Nông Lâm TP.HCM) khuyên nên hạn chế ăn sống; người già, trẻ nhỏ và người có sức đề kháng yếu không nên ăn rau mầm sống. Với những người này, hãy chần qua hoặc cho rau mầm vào canh, món xào.
- Giữ dụng cụ, khay và tay luôn sạch; bỏ cả khay nếu thấy mầm bị nhớt, có mùi hôi hoặc mốc.
Gợi ý dùng rau mầm trong bữa chay
Rau mầm hợp với salad trộn dầu mè, cuốn cùng gỏi cuốn chay, rắc lên bánh mì đậu hũ hay cho vào tô mì, phở chay ngay trước khi ăn. Nếu muốn hiểu thêm về dinh dưỡng từ các loại rau mầm, cỏ non, bạn có thể tham khảo khoá học Khám phá dinh dưỡng xanh từ cỏ lúa mì và cỏ lúa mạch, hoặc ghé cửa hàng Behapy để tìm thêm nguyên liệu chay. Nhiều công thức khác có tại mục Tin tức.
Câu hỏi thường gặp
Trồng rau mầm bao lâu thì thu hoạch?
Thường khoảng 5–7 ngày từ lúc gieo, tùy loại hạt, nhiệt độ và ánh sáng.
Có thể dùng hạt giống rau thông thường để làm rau mầm không?
Không nên. Hạt gieo ngoài đất có thể đã được tẩm thuốc bảo quản. Hãy mua hạt ghi rõ dùng làm rau mầm, có nguồn gốc rõ ràng.
Không có xơ dừa thì trồng rau mầm bằng gì?
Bạn có thể dùng vài lớp giấy ăn hoặc khăn vải cotton giữ ẩm. Cách này gọn, sạch, hợp với nhà chung cư.
Ảnh bìa: Teogenesis, CC BY-SA 4.0, qua Wikimedia Commons.
Tham khảo: Đài Tiếng nói Nhân dân TP.HCM (VOH), VnExpress, Báo Pháp luật Việt Nam, Oregon Health Authority.
